To ważna decyzja dla jednego z charakterystycznych elementów powojennego dziedzictwa Kowar. 5 października 2026 roku Dolnośląski Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję o wpisie unikatowej mozaiki z elewacji dawnej Fabryki Dywanów do rejestru zabytków ruchomych.
Decyzja nie jest jeszcze ostateczna. Właściciel nieruchomości może odwołać się do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Postępowanie zostało wszczęte z urzędu. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, na ochronę mozaiki wpływ miały m.in.: postępująca degradacja obiektu, brak działań zabezpieczających oraz prowadzone bez wymaganych zezwoleń roboty budowlane i rozbiórkowe. W ich trakcie doszło już do pierwszych uszkodzeń dzieła.
Sama mozaika ma wyjątkową historię. Powstała w 1978 roku według projektu zespołu Fabryki Dywanów kierowanego przez artystkę plastyczkę Stanisławę Lewkowicz. Jej kompozycja nawiązuje do struktury dywanu i tradycyjnego wzornictwa tureckiego. Dzieło pełniło jednocześnie funkcję reklamy kowarskiego przedsiębiorstwa z wielowiekowymi tradycjami tkackimi.
Dziś jest nie tylko przykładem monumentalnej sztuki użytkowej drugiej połowy XX wieku. To również świadectwo historii Kowar, dolnośląskiego przemysłu i współpracy artystów z przemysłem w czasach PRL.
Na uwagę zasługuje zaangażowanie mieszkańców Kowar, lokalnych stowarzyszeń i osób walczących o zachowanie powojennego dziedzictwa. Ich determinacja sprawiła, że o losie mozaiki zrobiło się głośno, a jej wartość dla lokalnej historii została wyraźnie przypomniana.
Mozaika jest dziś jednym z materialnych śladów przemysłowej historii Kowar i ważnym elementem tożsamości miasta.
Zdjęcia użyczone: Dolnośląski Konserwator Zabytków