Od 1 września 2026 roku edukacja zdrowotna będzie obowiązkowym przedmiotem w polskich szkołach. Zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego zostaną wyodrębnione i będą realizowane w ramach osobnych, nieobowiązkowych zajęć. Kościół katolicki krytykuje zarówno część proponowanych treści, jak i obowiązkowy charakter edukacji zdrowotnej.
Zmiany od nowego roku
W roku szkolnym 2026/2027 edukacja zdrowotna będzie obowiązkowa w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. W szkołach ponadpodstawowych zostanie wprowadzona w dwóch klasach wybranych przez dyrektora — spośród klas I–III liceum ogólnokształcącego, technikum lub branżowej szkoły I stopnia.
Program obowiązkowego przedmiotu obejmuje między innymi bezpieczeństwo, higienę cyfrową, odżywianie, profilaktykę uzależnień, zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne oraz pierwszą pomoc. Ministerstwo Edukacji podkreśla, że celem zajęć jest przekazanie uczniom praktycznej wiedzy potrzebnej do dbania o zdrowie i bezpieczeństwo.
Rozporządzenie dotyczące zakresu treści i organizacji tych zajęć zostało opublikowane 20 lipca 2026 roku, a jego przepisy wchodzą w życie 1 września.
Osobne zajęcia o zdrowiu seksualnym
Treści dotyczące zdrowia seksualnego nie będą częścią obowiązkowych zajęć edukacji zdrowotnej. Zostaną realizowane w ramach odrębnego, nieobowiązkowego przedmiotu „edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne”.
Przewidziano następujący wymiar tych zajęć:
- w klasach IV–VI szkoły podstawowej — po jednej godzinie w roku szkolnym;
- w klasach VII i VIII — po dwie godziny w roku szkolnym;
- w szkołach ponadpodstawowych — po trzy godziny w roku szkolnym, w dwóch klasach wybranych przez dyrektora.
W przypadku ucznia niepełnoletniego rodzice mogą złożyć dyrektorowi szkoły pisemną rezygnację z jego udziału. Uczeń pełnoletni może zrezygnować samodzielnie. Oznacza to, że przepisy przewidują możliwość rezygnacji z zajęć, a nie obowiązek składania zgody na uczestnictwo.
Przed rozpoczęciem zajęć szkoła ma również zorganizować spotkanie informacyjne dla rodziców uczniów niepełnoletnich oraz uczniów pełnoletnich.
Zastrzeżenia Kościoła
Kościół katolicki nie sprzeciwia się każdej formie przekazywania młodzieży wiedzy o dojrzewaniu, zdrowiu czy odpowiedzialnych relacjach. Krytyka dotyczy przede wszystkim przyjętego modelu, zakresu treści oraz tego, że edukacja zdrowotna ma być przedmiotem obowiązkowym.
W stanowisku Komisji Wychowania Katolickiego Konferencji Episkopatu Polski wskazywane są między innymi następujące zastrzeżenia:
- zbyt słabe — zdaniem Kościoła — powiązanie seksualności z małżeństwem i rodziną;
- przedstawianie seksualności głównie w kategoriach zdrowia, bezpieczeństwa i świadomej zgody;
- niewystarczające uwzględnienie wymiaru moralnego i odpowiedzialności za podejmowane decyzje;
- obecność treści dotyczących tożsamości płciowej;
- omawianie tematyki LGBTQ+;
- ograniczenie wpływu rodziców na wychowanie dzieci;
- wprowadzenie obowiązkowego przedmiotu bez pełnej akceptacji rodziców.
Według KEP wychowanie seksualne powinno uwzględniać nie tylko wiedzę biologiczną i medyczną, lecz także wartości, relacje, rodzinę oraz odpowiedzialność. Kościół uważa, że podstawową rolę w tym obszarze powinni odgrywać rodzice, a szkoła może ich wspierać, ale nie zastępować.
Obowiązkowy przedmiot również budzi sprzeciw
Warto podkreślić, że po zmianach Kościół nie krytykuje wyłącznie treści związanych ze zdrowiem seksualnym. Stanowisko KEP obejmuje także sprzeciw wobec obowiązkowego charakteru całej edukacji zdrowotnej.
Hierarchowie wskazują, że rodzice powinni mieć realny wpływ na treści przekazywane dzieciom w sprawach związanych ze zdrowiem, seksualnością, rodziną i wartościami. W ocenie Kościoła szkoła nie powinna podejmować tych tematów w sposób oderwany od przekonań rodziny.
Co mówią zwolennicy zmian?
Zwolennicy edukacji zdrowotnej przekonują, że szkoła powinna zapewnić uczniom rzetelną wiedzę o zdrowiu i bezpieczeństwie. Wskazują między innymi na potrzebę przeciwdziałania przemocy, wykorzystywaniu, uzależnieniom, dezinformacji oraz zagrożeniom w internecie.
Ministerstwo Edukacji podkreśla, że obowiązkowa część przedmiotu ma szeroki zakres i nie ogranicza się do edukacji seksualnej. Zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego zostały wyodrębnione jako nieobowiązkowe, a rodzice mogą zrezygnować z udziału dziecka w tych zajęciach.
Co powinni sprawdzić rodzice?
Przed rozpoczęciem roku szkolnego rodzice powinni zapoznać się z informacjami przekazanymi przez szkołę. W szczególności warto ustalić:
- w których klasach będzie prowadzona obowiązkowa edukacja zdrowotna;
- czy szkoła organizuje nieobowiązkowe zajęcia dotyczące zdrowia seksualnego;
- jaki jest termin spotkania informacyjnego;
- w jaki sposób można złożyć pisemną rezygnację z udziału dziecka w zajęciach nieobowiązkowych;
- kto będzie prowadził zajęcia i jakie materiały zostaną wykorzystane.
Spór o szkołę i rodzinę
Debata wokół edukacji zdrowotnej dotyczy nie tylko programu nauczania. To także spór o granice odpowiedzialności rodziny, szkoły i państwa.
Kościół akcentuje znaczenie małżeństwa, rodziny, wartości i wychowania moralnego. Ministerstwo Edukacji wskazuje na prawo uczniów do rzetelnej wiedzy o zdrowiu i bezpieczeństwie. Wraz ze zbliżającym się rozpoczęciem roku szkolnego szczególnie ważne będzie jasne informowanie rodziców, które zajęcia są obowiązkowe, a które nieobowiązkowe.
