Kamienna Góra, Dolny Śląsk 18 listopada 2026
Powrót
Raporty

Rak trzustki: ponad 5 tys. zgonów rocznie w Polsce. Lekarze z Wielospecjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej „Bolesławiec–Zgorzelec” wskazują objawy, których nie wolno przeczekać

Rak trzustki: ponad 5 tys. zgonów rocznie w Polsce. Lekarze z Wielospecjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej „Bolesławiec–Zgorzelec” wskazują objawy, których nie wolno przeczekać

W 2024 r. z powodu nowotworu trzustki zmarły w Polsce 5102 osoby, a nowych zachorowań zarejestrowano 4547 – wynika z danych Krajowego Rejestru Nowotworów. Przed Światowym Dniem Raka Trzustki, który
w tym roku przypada 19 listopada, lekarze Wielospecjalistycznego Zespołu Opieki Zdrowotnej „Bolesławiec–Zgorzelec” przypominają, że o rokowaniu decyduje przede wszystkim moment rozpoznania.

Rzadki w statystykach zachorowań, częsty w statystykach zgonów

Nowotwór trzustki odpowiada w Polsce za nieco ponad 2 proc. rozpoznań nowotworów złośliwych (2,1 proc. u mężczyzn i 2,2 proc. u kobiet), ale już za 4,7 proc. zgonów nowotworowych wśród mężczyzn i 5,6 proc. wśród kobiet. Tę samą dysproporcję pokazują dane światowe: według szacunków GLOBOCAN 2024 Międzynarodowej Agencji Badań nad Rakiem w 2024 r. rozpoznano na świecie ponad 531 tys. nowych przypadków i odnotowano blisko 491 tys. zgonów, co daje rakowi trzustki jedenaste miejsce pod względem liczby zachorowań i szóste wśród nowotworowych przyczyn zgonów.

Źródłem tej dysproporcji jest późne rozpoznanie. Dla populacji ogólnej nie istnieje standardowe badanie pozwalające wykryć raka trzustki wcześnie, a choroba długo przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo. W chwili diagnozy u 40–50 proc. chorych obecne są już przerzuty, u kolejnych 30 – 40 proc. guz jest miejscowo zaawansowany i nie nadaje się do operacji, a leczenie chirurgiczne z chemioterapią uzupełniającą otrzymuje mniej niż 20 proc. pacjentów. 

Objawy, które łatwo przypisać innym przyczynom

Rak trzustki nie ma objawu, który jednoznacznie by na niego wskazywał. World Pancreatic Cancer Coalition, koalicja ponad 110 organizacji z 39 krajów i inicjator Światowego Dnia Raka Trzustki, wymienia sygnały, które powinny skłonić do wizyty u lekarza:

  • żółtaczka, czyli zażółcenie skóry i białek oczu, często ze świądem, ciemnym moczem i odbarwionym stolcem,
  • ból w nadbrzuszu lub w środkowej części pleców,
  • niezamierzona utrata masy ciała i brak apetytu,
  • cukrzyca rozpoznana po 50. roku życia albo nagłe rozchwianie cukrzycy dotąd dobrze kontrolowanej,
  • uporczywe dolegliwości trawienne: nudności, wzdęcia, uczucie szybkiej sytości, tłuszczowe biegunki.

Przy żółtaczce koalicja zaleca natychmiastowy kontakt z lekarzem, a przy pozostałych objawach wizytę, jeżeli utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie.

– Rak trzustki długo rozwija się skrycie, a kiedy daje o sobie znać, robi to objawami, które i pacjent,
i lekarz łatwo przypisują czemuś innemu: bólem pleców, niestrawnością, chudnięciem tłumaczonym stresem. Dlatego większość chorych trafia do onkologa wtedy, gdy guza nie można już usunąć. Żółtaczka bez bólu, spadek masy ciała bez wyraźnej przyczyny albo cukrzyca rozpoznana po pięćdziesiątce, której towarzyszy chudnięcie, to wskazania do pilnej diagnostyki obrazowej, a nie do dalszej obserwacji – mówi dr n. med. Marcin Wolski, specjalista onkologii klinicznej, dyrektor medyczny szpitala w Zgorzelcu, kierujący Oddziałem Onkologii Klinicznej.

Na część czynników ryzyka pacjent ma wpływ: Krajowy Rejestr Nowotworów wymienia palenie tytoniu, otyłość, zwłaszcza brzuszną, dietę bogatą w tłuszcz zwierzęcy oraz czerwone i przetworzone mięso,
a także przewlekłe zapalenie trzustki. Od 4 do 10 proc. zachorowań ma charakter rodzinny, dlatego osobom z takich rodzin wytyczne Europejskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (ESMO) zalecają poradnictwo genetyczne, a grupom wysokiego ryzyka coroczną endosonografię lub rezonans magnetyczny trzustki, zwykle od 50. roku życia.

Operacja dla nielicznych, leczenie systemowe dla większości

Jedyną metodą dającą szansę na wyleczenie pozostaje resekcja guza połączona z chemioterapią; w tej grupie chorych odsetek pięcioletnich przeżyć wzrósł z 5–10 do 30–50 proc. dzięki postępowi techniki operacyjnej i chemioterapii uzupełniającej. 

– Operacja daje choremu jedyną szansę na wyleczenie, ale można ją zaproponować tylko wtedy, gdy guz zostanie wykryty, zanim nacieknie duże naczynia i da przerzuty. O tym, czy pacjent zmieści się w tym oknie, często przesądza to, jak szybko po pierwszych objawach wykonano u niego tomografię komputerową. Resekcje trzustki należą do najtrudniejszych zabiegów w chirurgii jamy brzusznej i powinny odbywać się w ośrodkach, które przeprowadzają ich wiele, dlatego zadaniem szpitala regionalnego jest sprawna diagnostyka i takie pokierowanie chorego, by nie tracił tygodni – podkreśla dr n. med. Wojciech Hap – Kierownik Oddziału Chirurgii Ogólnej z Pododdziałem Chirurgii Onkologicznej

U większości pacjentów podstawą postępowania jest leczenie systemowe, przede wszystkim chemioterapia. 

– Leczenie systemowe w zaawansowanym raku trzustki nie daje dziś wyleczenia, ale wydłuża życie i pozwala opanować ból, żółtaczkę i postępujące wyniszczenie. O wyniku decyduje praca całego zespołu: onkologa, chirurga, radiologa, endoskopisty, dietetyka i specjalisty leczenia bólu, a dla chorych z naszego regionu istotna jest kompletna i kompleksowa terapia. – dodaje dr Marcin Wolski.

Podejrzenie nowotworu otwiera pacjentowi szybką ścieżkę onkologiczną. Kartę DiLO może wystawić lekarz podstawowej opieki zdrowotnej, specjalista w poradni lub lekarz w szpitalu, o ile pracuje w ramach umowy z NFZ, a diagnostyka wstępna i pogłębiona nie powinna trwać łącznie dłużej niż siedem tygodni.

***

Wielospecjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej „Bolesławiec – Zgorzelec”

Wielospecjalistyczny Zespół Opieki Zdrowotnej „Bolesławiec – Zgorzelec” to jeden z największych i najbardziej nowoczesnych podmiotów medycznych na Dolnym Śląsku, powstały 1 września 2026 roku z połączenia struktur Zespołu Opieki Zdrowotnej
w Bolesławcu oraz Wielospecjalistycznego Szpitala w Zgorzelcu. Nowo utworzony konsorcjum medyczne dysponuje bazą ponad 40 specjalistycznych oddziałów szpitalnych, siecią poradni, przychodni oraz nowoczesnym zapleczem diagnostycznym. Łącząc potencjał Szpitala św. Łukasza w Bolesławcu oraz Szpitala św. Jana Pawła II w Zgorzelcu (gdzie mieści się główna siedziba zarządu przy ul. Lubańskiej 11/12), placówka zapewnia kompleksową, wieloprofilową opiekę medyczną dla setek tysięcy pacjentów z regionu i województwa. WZOZ „Bolesławiec – Zgorzelec” stawia na dynamiczny rozwój i ekologię dzięki pozyskaniu blisko 27,8 mln zł z Funduszy Europejskich dla Dolnego Śląska, w obu kluczowych lokalizacjach realizowane są zaawansowane projekty głębokiej termomodernizacji oraz wdrażania odnawialnych źródeł energii (OZE), co czyni go liderem zielonej transformacji w polskim sektorze ochrony zdrowia.

Zdjęcie użyczone: Felipe Queiroz / pexels

Ostatnia aktualizacja: 18 listopada 2026